Μετατρέποντας τις πόλεις σε σφουγγάρια: πώς η αρχαία σοφία της Κίνας τα βάζει με την κλιματική αλλαγή

Οι πόλεις – σφουγγάρια συγκρατούν το νερό από την αρχή, όταν η βροχή πέφτει από τον ουρανό στο έδαφος» Φωτογραφία: Turenscape / NGV

Ο αρχιτέκτονας τοπίου Kongjian Yu «πιάνει φιλία με το νερό» για να μετριάσει τα ακραία καιρικά φαινόμενα στις σύγχρονες μητροπόλεις.

Πώς αντιμετωπίζει μια πόλη τις ακραίες καιρικές συνθήκες; Αυτές τις μέρες, ο πολεοδομικός σχεδιασμός που δεν συνυπολογίζει  κάποιο είδος καταστροφικού καιρικού φαινομένου είναι σαν να προσπαθεί να οικοδομίσει σε μια φανταστική ουτοπία. Για τον Kongjian Yu, έναν από τους κορυφαίους αρχιτέκτονες τοπίου στον κόσμο, η απάντηση στην αντιμετώπιση των ακραίων καιρικών φαινομένων βρίσκεται, στην πραγματικότητα, στο παρελθόν.

Ο Yu είναι ο ιδρυτής και κοσμήτορας της σχολής αρχιτεκτονικής τοπίου στο Πανεπιστήμιο του Πεκίνου, ιδρυτικό μέλος της αρχιτεκτονικής εταιρείας Turenscape και διάσημος για το γεγονός ότι ήταν ο άνθρωπος που επανέφερε τα αρχαία κινεζικά συστήματα ύδρευσης στον μοντέρνο σχεδιασμό. Στην πορεία, έχει μετατρέψει μερικές από τις πιο βιομηχανοποιημένες πόλεις της Κίνας σε πρωτοπόρους της πράσινης αρχιτεκτονικής.
Τα σχέδια του Yu αποσκοπούν στο να κάνουν πιο ανθεκτικές τις πόλεις που βρίσκονται αντιμέτωπες με την αύξηση της στάθμης της θάλασσας, ξηρασίες, πλημμύρες και τις λεγόμενες «καταιγίδες που συμβαίνουν μια φορά τον αιώνα». Στα 53 του , είναι περισσότερο γνωστός για τις «πόλεις – σφουγγάρια» του, οι οποίες χρησιμοποιούν μαλακά υλικά και βεράντες για να συλλέγουν το νερό, που στη συνέχεια μπορεί να εξαχθεί και να χρησιμοποιηθεί, αντί για τα συνηθισμένα υλικά, όπως το σκυρόδεμα και ο χάλυβας, που δεν απορροφούν νερό.
Οι ευρωπαϊκές μέθοδοι αστικού σχεδιασμού περιλαμβάνουν αγωγούς αποστράγγισης που δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν στους μουσώνες. Ωστόσο, η κινεζική κυβέρνηση έχει υιοθετήσει τώρα τις πόλεις - σφουγγάρια ως πρότυπο πολεοδομικού σχεδιασμού και μοντέλου οικολογικής πόλης.

Ο Kongjian Yu, ιδρυτής της  Turenscape και υποστηρικτής των πόλεων - σφουγγαριών. Φωτογραφία: Turenscape / NGV

Σε συνέντευξή του στην Guardian Australia, που έδωσε πριν την ομιλία του σε συμπόσιο στρο πλαίσιο της Εβδομάδας Design της Μελβούρνης, ο Yu, που έχει την έδρα του στο Πεκίνο, εξήγησε ότι το βασικό πλεονέκτημα των πόλεων - σφουγγαριών είναι η δυνατότητα επαναχρησιμοποίησης του νερού. «Το νερό που συλλέγεται από τα σφουγγάρια μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην άρδευση, την αναπλήρωση του υδροφόρου ορίζοντα, τον καθαρισμό του εδάφους και στην παραγωγή», δήλωσε ο Yu
«Στην Κίνα, κρατάμε το νερό από τις καταιγίδες και το επαναχρησιμοποιούμε. Ακόμη και ως μεμονωμένα νοικοκυριά, συλλέγουμε το νερό από την ταράτσα και το χρησιμοποιούμε για να ποτίζουμε τους λαχανόκηπους».
Όταν πρόκειται για το νερό, το σύνθημα είναι «Διατηρούμε, προσαρμοζόμαστε, επιβραδύνουμε και επαναχρησιμοποιούμε»
Η εταιρεία του έχει πλέον 600 υπαλλήλους και δραστηριοποιείται σε 200 πόλεις της Κίνας. Η επιχείρηση έχει ολοκληρώσει περισσότερα από 600 έργα και έχει κερδίσει πληθώρα σημαντικών βραβείων αρχιτεκτονικής και design.
Οι στρατηγικές που χρησιμοποιεί ο Yu είναι «βασισμένες στις αγροτικές τεχνικές καλλιέργειας, προσαρμόζοντας τα αγροτικά συστήματα άρδευσης στο αστικό περιβάλλον, και στην εμπειρία του στην προσαρμογή κτιρίων σε ένα κλίμα μουσώνων».
Η πρώτη στρατηγική – «βασισμένη σε χιλιάδες χρόνια κινεζικής σοφίας» - είναι να «συλλαμβάνει το νερό από την αρχή, όταν η βροχή πέφτει από τον ουρανό στο έδαφος. Πρέπει να κρατήσουμε το νερό».
«Στην Κίνα, υπάρχει έλλειψη γλυκού νερού», λέει ο Yu. «Η Κίνα διαθέτει μόνο το 8% του γλυκού νερού στον κόσμο και τροφοδοτεί το 20% του πληθυσμού - έτσι κάθε ποσότητα γλυκού νερού από τον ουρανό θα πρέπει να φυλάσσεται σε υδροφόρο ορίζοντα».

Όταν πρόκειται για το νερό, το σύνθημα είναι «Διατηρούμε, προσαρμοζόμαστε, επιβραδύνουμε και επαναχρησιμοποιούμε» Φωτογραφία: NGV


Ο Yu, που μεγάλωσε σε αγρόκτημα και αργότερα σπούδασε αρχιτεκτονική στο Χάρβαρντ, κατανοεί την ανάγκη να είμαστε συνειδητοποιημένοι σε σχέση με το νερό. «Η ικανότητα να ελέγχουμε το νερό καθ' όλη τη διάρκεια του έτους είναι μια πολύ κρίσιμη στρατηγική για να επιβιώσουν οι άνθρωποι την περίοδο της ξηρασίας».
«Ένα πράγμα που έμαθα είναι να επιβραδύνω τη διαδικασία αποστράγγισης. Όλες οι σύγχρονες βιομηχανικές τεχνικές και μηχανολογικές λύσεις είναι η αποστράγγιση του νερού όσο το δυνατόν ταχύτερα μετά την πλημμύρα. Έτσι, η σύγχρονη τεχνική είναι  να επιταχύνουμε την αποστράγγιση, αλλά η αρχαία σοφία, η οποία έχει προσαρμοστεί στην περίοδο των μουσώνων, ήταν να επιβραδύνει την αποστράγγιση, ώστε το νερό να μην είναι πλέον καταστροφικό. Επιβραδύνοντας το νερό, μπορεί να θρέψει τον οικότοπο και τη βιοποικιλότητα»
Για την Αυστραλία και τις περιοχές όπου το νερό είναι δυσεύρετο: «Όταν έχει ξηρασία,, κρατήστε το νερό στο έδαφος σε έναν υδροφόρο ορίζοντα, οπότε δεν θα εξατμιστεί πάρα πολύ».
Η προσαρμογή στις συνθήκες ξηρασίας είναι επίσης σημαντική: χρησιμοποιώντας όσο το δυνατόν λιγότερο νερό και ανακυκλώνοντας αυτό που υπάρχει.
Όπως λέει ο Yu, είναι σημαντικό να «γίνουμε φίλοι με το νερό». «Δεν χρησιμοποιούμε σκυρόδεμα ή μεγάλες κατασκευές, χρησιμοποιούμε ταράτσες, όπως μάθαμε από την αρχαία αγροτική σοφία. Αρδεύουμε. Τότε η πόλη θα μπορεί να πλημμυρίσει και θα επιβιώσει κατά τη διάρκεια της πλημμύρας. Μπορούμε να αφαιρέσουμε το σκυρόδεμα και να μετατρέψουμε το σύστημα προστασίας του νερού σε ζωντανό σύστημα».

Athanasia Karamerou

Instagram