Η Στοκχόλμη φιλοδοξεί να κλέψει από το Όσλο το στέμμα της πόλης χωρίς αυτοκίνητα


Η πρωτεύουσα της Σουηδίας αποφάσισε ότι έχει έρθει η ώρα να διορθώσει τις μεταπολεμικές πολεοδομικές γκάφες- με λίγο έξτρα φιλικό ανταγωνισμό.

Φυλάξου, Όσλο: Η Στοκχόλμη έχει βάλει στο μάτι το στέμμα σου.
Η πρωτεύουσα της Νορβηγίας έχει απασχολήσει πρόσφατα τα πρωτοσέλιδα χάρη στην τολμηρή της απόφαση να απομακρύνει όσο το δυνατόν περισσότερη από την κίνηση των τροχοφόρων από το κέντρο της πόλης. Τώρα η πρωτεύουσα της Σουηδίας ανασκουμπώνεται και ετοιμάζεται για λίγη φιλική άμιλλα. Νέες προτάσεις με την υποστήριξη του Επιτρόπου Μετακινήσεων της Στοκχόλμης Daniel Helldén θα περιόριζαν δραστικά τον διαθέσιμο χώρο για τα αυτοκίνητα  στους δρόμους της πόλης και θα πρόσφεραν ένα μεγάλο κομμάτι της προκυμαίας της ως μια καινούρια, φιλική προς τους πεζούς λεωφόρο περιπάτου.
Οι τοπικοί πολεοδόμοι έχουν αναγνωρίσει ανοιχτά τα σχέδια της Στοκχόλμης ως μια απόπειρα να επιστρέψει η πόλη στην κορυφή της Σκανδιναβίας σε ό,τι έχει να κάνει με τον καθαρό, πράσινο σχεδιασμό- αλλά αυτό δεν είναι αρκετό. Ανακατασκευάζοντας τον τρόπο που ο κόσμος προσεγγίζει τον πυρήνα της πόλης, αυτά τα νέα σχέδια θα εξαλείψουν επίσης τα λάθη αυτού που κάποτε θεωρήθηκε ως το πιο τολμηρό, πιο πρωτοποριακό πολεοδομικό σχέδιο της Ευρώπης- ένα σχέδιο, το οποίο έκτοτε η πόλη έχει μετανιώσει.
Αν περιπλανηθείτε στο Κέντρο της Στοκχόλμης, το οποίο αποτελεί την κεντρική εμπορική και επιχειρηματική περιοχή της σουηδικής πρωτεύουσας, θα σας κάνει εντύπωση το κατά πόσο, αν και πρόκειται για ιστορική πρωτεύουσα, δεν μοιάζει ιδιαίτερα ιστορικό. Σε μεγάλο βαθμό, ο λόγος είναι ότι στην πραγματικότητα δεν είναι. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, πάνω από 750 κτήρια κατεδαφίστηκαν στο κέντρο της Στοκχόλμης, συχνά αντικαθιστώντας τους στενούς δρόμους του 18ου και 19ου αιώνα με φαρδιές λεωφόρους και πλατείες περιστοιχισμένες από μοντέρνα τετράγωνα, τα οποία, ενώ δυσαρεστούσαν  τους οπαδούς της αστικής παράδοσης, εναρμονίζονταν καλύτερα με τις  σύγχρονες εργασιακές πρακτικές και τις φιλικές προς το αυτοκίνητο πολεοδομικές πολιτικές που θεωρούνταν τότε οι βέλτιστες πρακτικές.
Εκείνη την εποχή, αυτές οι πολιτικές εξασφάλισαν στην Στοκχόλμη παγκόσμια φήμη ως το επίκεντρο της αστικής avant garde, και τα σχέδια αναδιαμόρφωσης κέρδισαν μάλιστα το βραβείο Sir Patrick Abercrombie Prize το 1961, την πρώτη χρονιά απονομής του. Το πρόβλημα, όμως, με τη θέση της στην αιχμή του αστικού σχεδιασμού είναι ότι, καθώς η αστική «μόδα» αλλάζει, αυτή η αιχμή μπορεί πολύ γρήγορα να χάσει τη λάμψη και τη δύναμή της.
Με τον ερχομό της δεκαετίας του 1970, το ανοικοδομημένο κέντρο της Στοκχόλμης είχε γίνει αντικείμενο χλεύης για την ανώνυμη αρχιτεκτονική του, έστω κι αν οι κάτοικοι εκτιμούσαν τον χώρο που είχε δημιουργήσει για την εκσκαφή του δικτύου μετρό. Οι ντόπιοι είχαν σε γενικές γραμμές συνηθίσει την αισθητική της περιοχής- ίσως ακόμα και να τους άρεσε. Ακόμα και σήμερα, η περιοχή δεν μπορεί να θεωρηθεί φρικτή, αλλά και πάλι αφιερώνει δυσανάλογα πολύ χώρο στα αυτοκίνητα σε σύγκριση με τους πεζούς και τους ποδηλάτες, και δεν καταφέρνει να εκμεταλλευτεί πλήρως τις δυνατότητες του χώρου.
Το νέο σχέδιο θα συμβάλει σημαντικά στην αντιστροφή της κατάστασης. Με βάση έργα που έχουν ήδη ξεκινήσει για την επέκταση των πεζοδρόμων, τη βελτίωση των ποδηλατοδρόμων και τον περιορισμό της επιφάνειας των δρόμων, το όραμα αυτών των σχεδίων είναι ένα κέντρο της πόλης όπου τα αυτοκίνητα θα παίζουν ρόλο κομπάρσου, ενώ πρωταγωνιστές του έργου θα είναι οι πεζοί και οι ποδηλάτες. Σε ορισμένα σημεία, όπως στις πλατείες πιο κοντά στην προκυμαία, αυτό μπορεί να σημάνει και ολοκληρωτική πεζοδρόμηση, σε άλλα την επέκταση των πεζοδρομίων, των ποδηλατολωρίδων και των δεντροστοιχιών προς το οδόστρωμα. Προκειμένου να αποθαρρύνουν τους οδηγούς από το να φτάσουν καν στην περιοχή, η πρόσβαση από την κύρια σήραγγα αυτοκινήτων, που οδηγεί υπογείως στην περιοχή, είναι πιθανό να αποκλειστεί. Ο Alexander Ståhle, πρόεδρος της εταιρίας Spacescape Architects και ένας από τους συντελεστές των σχεδίων, υπογράμμισε τη διαφορά που θα μπορούσαν να κάνουν στο άνοιγμα του κέντρου.
«Οι ανακαινισμένες πλατείες θα ήταν σαν μια σειρά από μαργαριτάρια που θα έφτανε μέχρι την προκυμαία», λέει. «Η κεντρική εμπορική περιοχή της πόλης μας έχει μια προκυμαία με προσανατολισμό προς τον Νότο, η οποία έχει τεράστιες δυνατότητες, αλλά δυστυχώς δεν την έχουμε φροντίσει ως πόρο για την πόλη. Απλά επεκτείνοντας τα πεζοδρόμια ένα ακόμα τετράγωνο προς τα νότια, θα μπορούσαμε να έχουμε έναν καταπληκτικό προορισμό για περίπατο με απεριόριστη θέα απέναντι, προς το Βασιλικό Παλάτι».
Η πραγματική πρόθεση του σχεδίου είναι να προσφέρει στον κόσμο περισσότερο χώρο για να χρησιμοποιούν και να απολαμβάνουν τον πυρήνα της πόλης, κι όχι να πάει συγκεκριμένα κόντρα στους οδηγούς. Μια ματιά στα σχεδιαγράμματα για την Hamngatan (οδό του Λιμανιού), μια από τις κεντρικές αρτηρίες της περιοχής, φανερώνει πόσο μεγάλη βελτίωση θα αποτελούσαν. Αυτή είναι η οδός με την τωρινή της διαμόρφωση:

Κατά τα πρότυπα πολλών πόλεων, οι παρούσες διπλές ποδηλατολωρίδες της οδού και οι δεντροστοιχίες την καθιστούν υπόδειγμα πρωτοποριακού σχεδιασμού, όμως η οδός εξακολουθεί να λειτουργεί ως κεντρική δίοδος για την κυκλοφορία των αυτοκινήτων. Στο μέλλον θα μπορούσε να μοιάζει με την εικόνα παρακάτω, διατηρώντας μόνο δύο λωρίδες κυκλοφορίας για τα αυτοκίνητα (και μία από αυτές κοινή με το τραμ).
 
Η παρακάτω εικόνα δείχνει πώς θα μπορούσε να αναδιανεμηθεί η επιφάνεια της Hamngatan. Οι πεζοί παίρνουν με διαφορά τον περισσότερο χώρο, ενώ οι ποδηλατολωρίδες διευρύνονται κατά ένα μέτρο η κάθε μία.



Είναι εύκολο να δει κανείς πώς αυτά τα σχέδια θα μπορούσαν να βελτιώσουν την καθημερινή ζωή των κατοίκων της Στοκχόλμης. Κάποια κομμάτια του μεγάλου σχεδίου έχουν ήδη τεθεί σε εφαρμογή και άλλα έχουν την πλήρη στήριξη των δημοτικών αρχών, οπότε είναι εξαιρετικά πιθανό τέτοιες εικόνες να γίνουν πραγματικότητα μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Υπάρχει ακόμα και ένα ίχνος προσεκτικού branding στο εγχείρημα- εξάλλου, το γενικό σχέδιο της Στοκχόλμης αποκαλείται Πόλη Για Να Περπατάς.
Οι πρωτεύουσες της Σκανδιναβίας συναγωνίζονται μεταξύ τους για να παρουσιάζονται ως οι πιο πράσινες, οι πιο βιώσιμες και φιλικές προς τους κατοίκους τους πόλεις της περιοχής- όχι μόνο ως πηγή υπερηφάνειας, αλλά και ως τρόπο για να προσελκύουν εργατικό δυναμικό και επενδύσεις. Η Στοκχόλμη δεν τεμπελιάζει σ’ αυτόν τον τομέα, αλλά, κατά τα λεγόμενα του Alexander Ståhle, αντιμετωπίζει σκληρό ανταγωνισμό στην περιοχή.
«Νομίζω ότι πολλοί πολιτικοί και πολεοδόμοι έχουν αρχίσει να κοιτάνε την Κοπεγχάγη, το Όσλο, ακόμα και το Ελσίνκι, και να βλέπουν ότι κατά κάποιον τρόπο έχουν αρχίσει να μας ξεπερνούν, οπότε φυσικά αποτελεί κι αυτό μια κινητήρια δύναμη,» λέει. «Παρά ταύτα, αυτό  που ωθεί πραγματικά την Στοκχόλμη αυτή τη στιγμή είναι η εικόνα της ως ο κόμβος υψηλής τεχνολογίας και δημιουργικότητας της Σκανδιναβίας. Θα μπορούσαμε να συναγωνιζόμαστε της μεγαλύτερες πόλεις ολόκληρης της Ευρώπης και να κάνουμε την Στοκχόλμη ένα ακόμα καλύτερο μέρος για να ζει κανείς».
Με άλλα λόγια, οι υπόλοιπες πρωτεύουσες της Σκανδιναβίας καλά θα κάνουν να προσέχουν. Μπορεί αυτή τη στιγμή να τραβούν πάνω τους την προσοχή με τον υποδειγματικό πολεοδομικό σχεδιασμό τους, όμως η Στοκχόλμη ακολουθεί σε απόσταση αναπνοής.

Πηγή:www.citylab.com

Athanasia Karamerou

Instagram