Η επέλαση των δύο τροχών: Για πρώτη φορά στην Κοπεγχάγη κυκλοφορούν περισσότερα ποδήλατα, παρά αυτοκίνητα

Φωτογραφία του Michal Krakowiak από Getty Images

Η πρωτεύουσα της Δανίας κατέκτησε ένα ορόσημο στη διαδρομή της για να μεταμορφωθεί σε πόλη ποδηλατών – στους δρόμους της υπάρχουν τώρα περισσότερα ποδήλατα, παρά αυτοκίνητα.Μπορούν και άλλες πόλεις να ακολουθήσουν το παράδειγμά της; Στο κέντρο της Κοπεγχάγης καταγράφηκαν 13.100 περισσότερα ποδήλατα από αυτοκίνητα κατά τη διάρκεια του προηγούμενου έτους. 

Οι αισθητήρες ποδηλάτων στην Κοπεγχάγη σημείωσαν ένα νέο ρεκόρ αυτόν τον μήνα: τα ποδήλατα  υπερτερούν τώρα αριθμητικά των αυτοκινήτων στην καρδιά της πόλης. Την τελευταία χρονιά, 35.080 περισσότερα ποδήλατα συγκαταλέγονται στην καθημερινή καταμέτρηση, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό τους στα 265.700, έναντι 252.600 αυτοκινήτων.

Ο δήμος της Κοπεγχάγης πραγματοποιεί με το χέρι ελέγχους της κυκλοφορίας σε αρκετά σημεία του κέντρου της πόλης από το 1970, όταν στους δρόμους υπήρχαν 351.133 αυτοκίνητα και 100.071 ποδήλατα. Το 2009, η πόλη εγκατάστησε τον πρώτο ηλεκτρικό μετρητή ποδηλάτων κοντά στο δημαρχείο της πόλης, ενώ τώρα 20 μετρητές παρακολουθούν την κυκλοφορία των οχημάτων σε όλη την πόλη.

Οι προσπάθειες της Κοπεγχάγης να δημιουργήσει μια πόλη ποδηλατών έχουν αποφέρει καρπούς: η κυκλοφορία με ποδήλατα έχει αυξηθεί κατά 68% μέσα στα τελευταία 20 χρόνια. "Αυτό που βοήθησε περισσότερο ήταν η ισχυρή πολιτική ηγεσία, ιδιαίτερα ο  Ritt Bjerregaard [ο πρώην δήμαρχος], ο οποίος έδειξε πραγματικό ενδιαφέρον και αφοσίωση στο θέμα της ποδηλασίας, λέει ο  Klaus Bondam, ο οποίος ήταν αντιδήμαρχος τεχνολογίας και περιβάλλοντος από το 2006 μέχρι το 2009 και τώρα τελεί επικεφαλής της Ποδηλατικής Ομοσπονδίας της Δανίας. "Επιπλέον, μια νέα έμφαση στο θέμα της αστυφιλίας και οι νέοι στόχοι βιωσιμότητας άλλαξαν ριζικά τη νοοτροπία σε σχέση με το ποδήλατο. 

Από το 2005 έχουν επενδυθεί 1 δις κορώνες Δανίας (περίπου 135 εκατομ. ευρώ) σε ποδηλατικές υποδομές, από την κατασκευή αρκετών καινούριων γεφυρών αποκλειστικά για πεζούς και ποδηλάτες, όπως η Cykelslangen (το Κυκλικό Φίδι), μέχρι τη Γέφυρα των Φιλιών, που παραδόθηκε πρόσφατα."Η ποδηλασία μετατράπηκε από ένα συνηθισμένο κομμάτι της καθημερινής ζωής σε πυρήνα της ταυτότητας της πόλης," λέει ο Bondam.

Σύμφωνα με τον Morten Kabell, τον τωρινό αντιδήμαρχο για θέματα τεχνολογίας και περιβάλλοντος, η "ποδηλατική πόλη" είναι "ένας διαρκώς εξελισσόμενος στόχος". Προβλέπει ότι " πριν περάσει μια δεκαετία, στο κέντρο της πόλης, στην περιοχή μεταξύ του Nørreport, του Δημαρχείου και της  Kongens Nytorv δεν θα κυκλοφορούν πια καθόλου αυτοκίνητα", και στοχεύει το 50% όλων των μετακινήσεων στην ευρύτερη περιοχή της Κοπεγχάγης να γίνονται με ποδήλατο μέχρι το 2025 – όχι και τόσο φιλόδοξος στόχος, αφού ήδη το ποσοστό ανέρχεται στο 41%.

Παρ’ όλα αυτά, πιστεύει ότι ο αριθμός αυτός θα πέσει όταν παραδοθεί η νέα επέκταση του μετρό το 2019. "Αναμφίβολα θα απορροφήσει μέρος της κίνησης των ποδηλάτων· το σημαντικό, όμως, για μένα είναι οι πράσινες μετακινήσεις. Εφόσον δεν καίει ορυκτά καύσιμα και περιορίζει την κυκλοφοριακή συμφόρηση και τη μόλυνση του αέρα, είμαι μέσα," λέει.

Η κυβέρνηση της Δανίας έχει επενδύσει 1 δις κορώνες σε ποδηλατικές υποδομές. Φωτογραφία του Angel Villalba από Getty Images

Τον περασμένο χρόνο η κυκλοφορία ποδηλάτων αυξήθηκε κατά 15%, ενώ των οχημάτων μειώθηκε κατά 1%. Στο μεταξύ, ο πληθυσμός της Κοπεγχάγης αυξάνεται σταθερά, με τους κατοίκους του κέντρου να αναμένεται να φτάσουν τις 715.000, από 600.000, μέσα στα επόμενα 15 χρόνια. "Ο κόσμος βλέπει ότι ο ταχύτερος τρόπος να κυκλοφορήσει στην πόλη είναι το ποδήλατο," λέει ο  Kabell. "Σε αρκετά από τα νέα προάστια ο αριθμός των ιδιόκτητων οχημάτων είναι μεγαλύτερος απ’ ό,τι ήταν στα παλιότερα κομμάτια της πόλης, αλλά όχι και η "πρόθεση χρήσης"".

Ο Kabell πιστεύει ότι η νέα πρόκληση είναι να κατασκευαστούν υποδομές για να συμβαδίσουν με τον αυξανόμενο πληθυσμό· παράλληλα με την επέκταση του μετρό, η υπηρεσία του εκτελεί έργα για να αυξήσει την επάρκεια και αποτελεσματικότητα του ποδηλατικού δικτύου. Τον προηγούμενο μήνα, οι κάτοικοι της Κοπεγχάγης κλήθηκαν να επισημάνουν τις περιοχές, όπου οι ποδηλατόδρομοι ήταν πολύ στενοί, πολύ συνωστισμένοι ή ανύπαρκτοι. Μέσα σε μόλις 12 μέρες, πάνω από 10.000 άτομα μοιράστηκαν τις απόψεις τους σε έναν online χάρτη. Πολλές από τις προτάσεις ήταν αναμενόμενες, όπως η βελτίωση του χρόνου στα φανάρια. Άλλες, πάλι, αποτέλεσαν έκπληξη: σημαντικές ποδηλατικές αρτηρίες, όπως η Nørrebrogade, ένας από τους φαρδύτερους και πιο πολυσύχναστους ποδηλατόδρομους στον κόσμο, επισημάνθηκαν ως  "πολύ στενές".

Τα δεδομένα θα χρησιμοποιηθούν για την ανάπτυξη ενός Σχεδίου Προτεραιότητας Ποδηλατοδρόμων για την περίοδο 2017-2015, το οποίο θα εξακριβώσει πού είναι μεγαλύτερη η ανάγκη να κατασκευαστούν, διευρυνθούν ή να βελτιστοποιηθούν διασταυρώσεις. Με βάση αυτό, θα προταθούν διάφορα σχέδια στις ετήσιες συζητήσεις του προϋπολογισμού.

Στο Λονδίνο η διαφορά ανάμεσα στη χρήση αυτοκινήτων και ποδηλάτων μειώνεται διαρκώς. Φωτογραφία του Peter Macdiarmid από Getty Images


Για πολλές πόλεις, το να μιμηθούν το επίτευγμα της Κοπεγχάγης δεν είναι παρά ένα μακρινό όνειρο. Όπως το έθεσε ένας χρήστης του Twitter: "Το γεγονός ότι η Nørrebrogade έφτασε να θεωρείται πολύ στενή πρέπει να είναι επιτυχία διεθνών διαστάσεων." Ο Kabell, όμως, θεωρεί ότι οποιοσδήποτε μπορεί να το καταφέρει. "Δεν έχει να κάνει με τα γονίδιά μας, ούτε με το νερό που πίνουμε… αυτό που έχουμε αποδείξει στον υπόλοιπο κόσμο είναι ότι αν φτιάξεις ασφαλείς υποδομές, τότε ο κόσμος θα αρχίσει να χρησιμοποιεί το ποδήλατό του".

Στο Λονδίνο, οι αριθμοί δείχνουν ότι η διαφορά στη χρήση αυτοκινήτου και ποδηλάτου γίνεται όλο και πιο μικρή. Δεδομένα του φορέα Συγκοινωνίες για το Λονδίνο υποδεικνύουν ότι ο αριθμός των μετακινούμενων που διασχίζουν καθημερινά το κέντρο της πόλης τις ώρες αιχμής σύντομα μπορεί να ξεπεράσει τον αριθμό των οχημάτων στους δρόμους.

Ο αριθμός των αυτοκινήτων που μπαίνουν στο κέντρο της πόλης τις πρωινές ώρες αιχμής έπεσε από τις 86.000 στις 64.000 μεταξύ 2004 και 2014, ενώ τα ποδήλατα αυξήθηκαν από 14.000 σε 36.000. Δηλαδή αντιστοιχούν δύο αυτοκίνητα σε κάθε ποδήλατο-  και αν η τάση συνεχιστεί, περισσότεροι άνθρωποι θα κυκλοφορούν με ποδήλατο παρά με αυτοκίνητο στο κεντρικό Λονδίνο τις πρωινές ώρες αιχμής το 2019. Όμως οι ποδηλατικές υποδομές του Λονδίνου πρέπει να προλάβουν τις εξελίξεις.
Στην Ολλανδία, από την άλλη, η κυκλοφορία με ποδήλατα κοντεύει ήδη να υπερκεράσει την κυκλοφορία με το αυτοκίνητο. Στο Άμστερνταμ, 48% των μετακινήσεων στο κέντρο της πόλεις γίνονται ποδηλατώντας, ενώ στο κέντρο του Γρόνινγκεν χρησιμοποιούνται ποδήλατα για το 61% του συνόλου των διαδρομών.

Δεν ακολουθούν όλες οι πόλεις αυτή την κατεύθυνση, όμως. Στο Πεκίνο, η χρήση ποδηλάτου έπεσε από το 60% στο 17% μεταξύ 1986 και 2010, ενώ το υψηλό γόητρο που συνοδεύει το αυτοκίνητο οδήγησε σχεδόν στον τετραπλασιασμό των ιδιόκτητων οχημάτων τα τελευταία 16 χρόνια. Αλλά ο Kabell λέει ότι οι επικεφαλής των μεγαλουπόλεων της Κίνας αρχίζουν να “βλέπουν το φως” όταν επισκέπτονται την Κοπεγχάγη, και ότι καταβάλλονται προσπάθειες για τη βελτίωση των ποδηλατικών υποδομών και των συστημάτων ενοικίασης ποδηλάτων.

Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον Kabell, είναι να δημιουργηθούν ελκυστικές εναλλακτικές αντί του αυτοκινήτου. "Δεν γίνεται απλά να απαγορεύσεις τα αυτοκίνητα και μετά να προσπαθήσεις να βγάλεις άκρη… Γι’ αυτόν τον λόγο επεκτείνουμε το δίκτυο του μετρό και επενδύουμε σε ποδηλατικές υποδομές. Πρώτα προσφέρουμε στον κόσμο επιλογές και μετά σιγά- σιγά αφαιρούμε χώρο από τα αυτοκίνητα και τον δίνουμε στα ποδήλατα."


Εξ άλλου, κοστίζει λιγότερο: οι επενδύσεις σε ποδηλατικές υποδομές των τελευταίων 12 χρόνων αντιστοιχούν μόλις στο μισό του κόστους κατασκευής μιας και μόνο παρακαμπτήριας οδού στο βόρειο τμήμα της πόλης.

Πηγή:theguardian.com

Athanasia Karamerou

Instagram