Η συμβολή των κατοίκων στην αναβάθμιση μιας γειτονιάς


Άρθρο του Kamil Rawski
To Malgrat de Mar από τη Territori24, στο Malgrat de Mar, στην Ισπανία, δείχνει πως η συνεργασία με τους κατοίκους της περιοχής μπορεί να γίνει ο εύκολος τρόπος για την αναζωογόνηση της γειτονιάς.




Το Barri del Castell είναι μια γειτονιά της Malgrat de Mar, μιας παραλιακής πόλης στην περιοχή του Maresme της επαρχίας της Βαρκελώνης, και έχει πληθυσμό 18.500 κατοίκους. Η έκταση όπου εφαρμόστηκε το σχέδιο ήταν αρχικά αγροτική και αργότερα εμφάνισε άναρχη οικοδομική ανάπτυξη. Οι ανάγκες της γειτονιάς άλλαξαν σημαντικά τα τελευταία 25 χρόνια, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις του δημοτικού συμβουλίου.Τα στοιχεία που διαφοροποιούν το Barri del Castell από την υπόλοιπη πόλη είναι το παρελθόν, οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες και η μορφολογία. Η περιοχή βρίσκεται δίπλα στο κέντρο της πόλης και μεταξύ των απότομων πλαγιών του λόφου Castell στα ΝΑ και του ποταμού Sant Genis στα ΒΑ, φυσικά όρια που διακόπτουν τον αστικό ιστό. Οι κοινωνικές ανισότητες που παρατηρούνται είναι αποτέλεσμα της εγκατάστασης μεταναστών στην περιοχή τις δεκαετίες ΄50, ΄60 και ΄70.


 Malgrat de Mar. Photo credit: Adrià Goula

Τα δύο άκρα της γειτονιάς περιγράφονται στο Γενικό Χωροταξικό Σχέδιο της πόλης ως τομείς αστικής αναβάθμισης, λόγω της έντονης προηγούμενης εγκατάλειψης. Εκτός από την αναμόρφωση του αστικού ιστού και των κτιρίων, το Barri del Castell χρειαζόταν επιπλέον ενίσχυση για την εξομάλυνση των ανισοτήτων και την ενσωμάτωση με το υπόλοιπο κομμάτι της πόλης.



Η αναζωογόνηση μιας γειτονιάς

Ο σκοπός της πρότασης

Το 2009, η Territori24 ξεκίνησε την έρευνα στο πλαίσιο του προγράμματος acces_SOS για τον δημόσιο χώρο και την πρόσβαση σε αυτόν όλων των τμημάτων του πληθυσμού. Οργανώθηκε ένα εργαστήριο για τους κατοίκους της περιοχής από όπου βγήκε το συμπέρασμα πως οι δρόμοι του Barri del Castell μπορούν να γίνουν χώροι κοινωνικής συνεύρεσης. Χάρις στην συνεργασία με τους κατοίκους οι πολεοδόμοι είχαν την ευκαιρία να εντοπίσουν τις αδυναμίες και τις ανάγκες της γειτονιάς.
Το αποτέλεσμα ήταν να εστιάσουν στα προβλήματα ποιότητας και προσβασιμότητας στον δημόσιο χώρο. Ο δρόμος έπρεπε αρχικώς να μετατραπεί σε αστική πλατεία με τον σχεδιασμό αστικού εξοπλισμού και οδικής σήμανσης, την τοποθέτηση κιγκλιδωμάτων και πάγκων, την φύτευση δέντρων και την μείωση του κυκλοφοριακού όγκου.



Malgrat de Mar. Photo credit: Adrià Goula

Η ιδέα της πρότασης


Κεντρική ιδέα της πρότασης ήταν να μετατραπούν τέσσερις δρόμοι, οι Segre, Montenegre, Tordera και Montseny (ο τελευταίος δεν έχει ολοκληρωθεί ακόμη) σε ζώνες φιλικές στους πεζούς. Οι σχεδιαστές ήθελαν να βελτιώσουν την ποιότητα του δημόσιου χώρου και την πρόσβαση σε αυτόν με την δημιουργία μιας ζώνης όπου η κυκλοφορία των πεζών θα συνυπήρχε με την κυκλοφορία των οχημάτων.



Προτάσεις της Territori24:

Η βελτίωση των συνθηκών πρόσβασης στην περιοχή ήταν απαραίτητη. Για την επίτευξη ήταν σημαντικό να μειωθεί η επιφάνεια κυκλοφορίας των οχημάτων, τόσο με την τοποθέτηση κιγκλιδωμάτων για την σαφή οριοθέτηση των δρόμων όσο και με την κατάλληλη σήμανση για την κυκλοφορία των πεζών με την χρήση λευκής αντιολισθητικής βαφής. Οι λευκές παράλληλες γραμμές σηματοδότησαν την ζώνη των πεζών ενώ οι κίτρινες γραμμές τα σημεία ιδιωτικής διέλευσης και απαγόρευσης στάθμευσης.



Malgrat de Mar. Photo credit: Adrià Goula

Εξαιτίας της οικονομικής ύφεσης, οι επεμβάσεις δεν έπρεπε να είναι δαπανηρές. Η Territory24 βρήκε τον τρόπο μείωσης τους κόστους. Μαζί με τον όμιλο La petita dimensió ανέπτυξαν μία πρόταση οδικής σχεδίασης ώστε η “ανάγνωση” να γίνεται με ελάχιστα στοιχεία και την χρήση βαφής. Για παράδειγμα, η ελάττωση της ταχύτητας των αυτοκινήτων μπόρεσε να επιτευχθεί με τεθλασμένες χαράξεις οι οποίες διασταυρώνονται με διαβάσεις πεζών σε διάφορα σημεία, τονίζοντας την ιδιαιτερότητα της υποδομής.



Malgrat de Mar. Photo credit: Adrià Goula


Σχέδια και Τέχνη δρόμου


Ένα γραφιστικό σύνολο σχεδίων, βασισμένο σε θέματα με φύλλα, λειτούργησε ως διακριτικό στοιχείο για τους δρόμους. Είναι βαμμένα πάνω σε επιφάνειες και σχηματίζουν ένα χαλί από φύλλα που θυμίζουν σκιές δέντρων. Για να δημιουργηθεί ένα συμπαγές και συνεχές σύνολο, εφαρμόστηκε κοκκινόμαυρο ασφάλτινο οδόστρωμα σε όλες τις επιφάνειες, είτε προορίζονταν για την κυκλοφορία οχημάτων και πεζών είτε για τη στάθμευση.
Ακόμη σχεδίασαν μία αρτηρία όπου η λωρίδα για την κυκλοφορία των οχημάτων δεν βρίσκεται στη μέση του δρόμου αλλά αφήνει στις δύο πλευρές κενό χώρο πλάτους 1,5μ. από την μία μεριά και 3,5μ. από την άλλη, όπου δημιουργούνται τοπικές διαπλατύνσεις και σημεία συνάθροισης για την δημιουργία και ανάπτυξη κοινωνικών επαφών και σχέσεων μεταξύ των κατοίκων.



Malgrat de Mar. Photo credit: Adrià Goula

Οι συναντήσεις με τους κατοίκους ανέδειξαν την ανάγκη να παραμείνουν κάποιες θέσεις στάθμευσης, οπότε δημιουργήθηκαν 3 σε κάθε δρόμο. Η χωροθέτησή τους αντιστοιχεί στα σημεία εισόδου των υφιστάμενων αλλά και μελλοντικών κτιρίων. Η πρόταση ακόμη ενσωμάτωσε μικρές τετράγωνες πλατείες στους δρόμους Tordera και Montnegre ως χώρους ανάπαυσης, με εξοπλισμό μικρά τετράγωνα καθιστικά στοιχεία.




Malgrat de Mar. Photo credit: Adrià Goula


Αστικός εξοπλισμός και πράσινο

Για την αισθητική αναβάθμιση του χώρου επιλέχθηκαν ο κατάλληλος αστικός εξοπλισμός και τα είδη φύτευσης. Φυτεύτηκαν αειθαλή δέντρα, χωρίς έντονη σκίαση και τοποθετήθηκαν συμπαγή κυκλικά καθίσματα κατά μήκος των δρόμων και μικροί κάδοι απορριμμάτων. Τα στοιχεία αυτά χρησιμοποιήθηκαν στη θέση των παραδοσιακών κυλινδρικών εμποδίων που αποθαρρύνουν την κυκλοφορία των οχημάτων. Δεδομένης της έντονης κλίσης (μεταξύ 14% και 20%) οι ειδικοί στερέωσαν χειρολαβές στις προσόψεις των κτιρίων για να βοηθήσουν στην κυκλοφορία των πεζών.
Η πρόταση αυτή είναι ένα καλό παράδειγμα του πως η δημιουργικότητα και η αφοσίωση μπορούν να πετύχουν πολλά με ελάχιστο οικονομικό κόστος. Οι κάτοικοι συνεισέφεραν καθοριστικά στον εντοπισμό των προβλημάτων και στην επιλογή των λύσεων. Στη μελέτη δεν υπήρξαν υπερβολικά στοιχεία και ο εξοπλισμός που επιλέχθηκε έχει πολλαπλή χρηστικότητα, όπως τα καθιστικά στοιχεία που λειτουργούν και ως εμπόδια για την κυκλοφορία των οχημάτων. Με βεβαιότητα λοιπόν, η συνεργασία με τους κατοίκους ήταν ένας σημαντικός λόγος για την επιτυχία του προγράμματος.

Πιστεύετε πως η πρόταση θα είχε επιτυχία χωρίς την συνδρομή των κατοίκων;


Πηγή:landarchs.com




Athanasia Karamerou

Instagram