Τι κάνει μια πόλη όμορφη;



Σε ένα καινούριο προκλητικό βίντεο ο Αλαίν ντε Μποτόν μας λέει ότι η ομορφιά στα αστικά περιβάλλοντα πρέπει να είναι αντικειμενική και ότι η αμφισβήτηση αυτού βάζει σε κίνδυνο την ποιότητα της ζωής μας.

Για τους περισσότερους από μας θα ήταν ίσως αρκετό να πούμε ότι η ομορφιά είναι υποκειμενική. Υπάρχει ενδεχομένως ένα μέτρο, μια συμμετρία ή μια κλίμακα που κάνει κάτι, είτε άνθρωπο, είτε αντικείμενο ή τοπίο ελκυστικό, αλλά τελικά, η ομορφιά δεν αποτελεί εγγενές χαρακτηριστικό του αντικειμένου παρατήρησης. Αντίθετα, εξαρτάται από τον παρατηρητή.
Στην περίπτωση, όμως, των πόλεων, η ομορφιά δεν μπορεί παρά να είναι αντικειμενική, σύμφωνα με τον Αλαίν ντε Μποτόν σε ένα καινούριο και προκλητικό βίντεο, όπου υποστηρίζει μάλιστα ότι το γεγονός ότι αντιμετωπίζεται σα να μην είναι αντικειμενική, αποτελεί κίνδυνο για την ποιότητα της αστικής ζωής.

«Οι πόλεις είναι σπουδαία υπόθεση», αφηγείται ο ντε Μποτόν. «Σχεδόν όλοι μας είμαστε αναγκασμένοι να ζουμε στις πόλεις. Θα πρέπει να προσπαθούμε με όλες τις δυνάμεις μας να τις έχουμε όπως πρέπει», εν μέρει, με μια πιο «επιστημονική» προσέγγιση του τι κάνει τις πόλεις όμορφες ή άσχημες.

Ο φιλόσοφος, συγγραφέας και ιδρυτής του The School of Life στο Λονδίνο, μας δίνει έξι ιδιότητες των ελκυστικών πόλεων:
  1. Τάξη (τα κτίρια θα πρέπει να έχουν –σε κάποιο βαθμό- ομοιόμορφη όψη και διάταξη)
  2. Ορατή ζωή (είναι ωραίο να βλέπεις ανθρώπους να περπατούν στους δρόμους και να εργάζονται στα καταστήματα)
  3. Να είναι συμπαγείς (να μην εκτείνονται σε μεγάλη έκταση)
  4. Προσανατολισμός και μυστήριο (ισόρροπος αριθμός μεγάλων και μικρών δρόμων θα επιτρέπει την καλή μετακίνηση αλλά και καμιά φορά… χάσιμο στους δρόμους)
  5. Κλίμακα (πενταώροφα κατ’ ανώτατο όριο κτίρια, εκτός κι αν το κτίριο συμβολίζει κάτι πραγματικά πιο σημαντικό από τον αέρα που αναπνέουμε)
  6. Αίσθηση της τοπικότητας (η Μελβούρνη θα πρέπει να είναι κάπως διαφορετική στην όψη απ’ τη Βαρκελώνη καθώς οι πολιτιστικές και γεωγραφικές της ιδιότητες είναι διαφορετικές).
Ο ντε Μποτόν δεν διστάζει να κατονομάσει ποιες πόλεις ικανοποιούν αυτά τα κριτήρια (Παρίσι, Νέα Υόρκη, Βαρκελόνη) και ποιες όχι (Φοίνιξ στην Αριζόνα, Μόναχο αλλά και οι «περισσότερες πόλεις» σ’ όλον τον κόσμο).

Ποιο είναι το πρόβλημα μ’ αυτά τα άσχημα αστικά κέντρα; Η έλλειψη πολιτικής βούλησης και πίσω απ’ αυτό, μια διανοητική σύγχυση σχετικά με το τι είναι πραγματικά η ομορφιά. «Θεωρούμε ότι η ομορφιά είναι υποκειμενική και γι’ αυτό κανείς δεν μπορεί να έχει άποψη», λέει ο ντε Μποτόν. «Ο ενδοιασμός είναι κατανοητός αλλά και τρομακτικά εξυπηρετικός για τους άπληστους εργολάβους, εκείνους που κτίζουν απαίσιους ουρανοξύστες και πολυκατοικίες σε ακατάλληλα σημεία».
Η αντικειμενική ομορφιά υπάρχει, μας λέει ο ντε Μποτόν, και απόδειξη γι’αυτό είναι τα στατιστικά στοιχεία του τουρισμού. Τα μέρη που επισκέπτομαστε τον ελεύθερό μας χρόνο, υποστηρίζει, αποτελούν κριτήριο του πόσο όμορφα τα θεωρούμε.

Αυτό, βέβαια, είναι λίγο προβληματικό και για τα ίδια τα κριτήρια που θέτει ο ντε Μποτόν. Το Ντουμπάι, η Λίμα, το Μαιάμι και το Λος Αντζελες αποτελούν τις κορυφαίες επιλογές ως αστικοί τουριστικοί προορισμοί αλλά παράλληλα, στη συνολική τους εικόνα, αποτελούν διασταλτική έκφραση και των πιο επιεικών ορισμών της ομορφιάς.

Όμως η ομορφιά αποτελεί πράγματι σημαντικό παράγοντα της δυνατότητας να ζήσεις σε μια πόλη. Πολλές μελέτες έχουν καταδείξει ότι η ευτυχία είναι στενά συνδεδεμένη με τη ζωή σε ένα όμορφο μέρος, πιο πολύ κι απ’ την ασφάλεια ή την καθαριότητα. Ο «χαρακτήρας» ή η αισθητική διακριτότητα έχουν αποδειχθεί επίσης βασικοί παράγοντες του οικονομικού σφρίγους.

Ίσως ο ντε Μποτόν δεν ερμηνεύει σωστά τα στατιστικά στοιχεία του τουρισμού αλλά το μήνυμά του είναι καίριο: Εμείς, ή καλύτερα, οι πολεοδόμοι, θα πρέπει να αντιμετωπίζουν περισσότερο επισημονικά την μέτρηση της ομορφιάς των πόλεων όπου ζούμε και αυτό απαιτεί περισσότερο θάρρος στη διατύπωση της άποψης περί αισθητικής. Πάει πολύς καιρός από τότε που η χωροταξία έδινε σημασία στην εξωτερική εμφάνιση και το μανιφέστο του ντε Μποτόν αποτελεί έναν έξυπνο, και…όμορφο, τρόπο για να αναζωπυρωθεί το ενδιαφέρον της!

fixAthens

Instagram